İdrarımı Tutamıyorum, Neden Olur?

İdrar kaçırma, kişinin istem dışı olarak idrarını tutamaması ve idrarın kontrol dışında dışarı çıkması durumudur. Tıbbi olarak üriner inkontinans olarak adlandırılan bu durum, farklı yaş gruplarında görülebilir ve kadınlarda olduğu kadar erkeklerde de ortaya çıkabilir. İdrar kaçırma zaman zaman gerçekleşebileceği gibi bazı kişilerde günlük yaşamı ve sosyal hayatı etkileyecek kadar sıklaşabilir.

İdrarını tutamayan bir kişinin yaşadığı durum her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Fazla sıvı tüketmek, kabızlık, bazı ilaçların kullanımı, idrar yolu enfeksiyonları veya geçici mesane problemleri idrar kaçırmaya yol açabilir. Bununla birlikte mesane kaslarının çalışma biçimindeki değişiklikler, pelvik taban kaslarının zayıflaması, prostatla ilgili sorunlar, nörolojik hastalıklar ve bazı kronik rahatsızlıklar da idrar kontrolünü etkileyebilir.

İdrar kaçırmanın nedeni kişiden kişiye değişebildiği için yalnızca “mesanem zayıf” şeklinde düşünmek doğru değildir. İdrar kaçırmanın ne zaman meydana geldiği, idrar kaçırmadan önce ani bir sıkışma hissinin olup olmadığı, öksürme veya hapşırma sırasında kaçırma yaşanıp yaşanmadığı ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği nedenin anlaşılmasına yardımcı olur.

Bu nedenle tekrarlayan veya giderek artan idrar kaçırma şikâyetlerinde altta yatan nedenin belirlenmesi için sağlık profesyoneline başvurulması önemlidir.

İdrarımı Tutamıyorum, Neden Olur?

İdrar kaçırmanın birçok farklı nedeni olabilir. Bazı durumlarda mesane istemsiz şekilde kasılarak kişide ani bir idrar yapma ihtiyacı oluşturur. Bazı kişilerde ise karın içi basıncının artması nedeniyle mesanenin kontrol edilmesi zorlaşabilir.

İdrar kaçırmaya yol açabilecek durumlar arasında:

• Aşırı aktif mesane
• Pelvik taban kaslarının zayıflaması
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Gebelik ve doğum
• Menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler
• İyi huylu prostat büyümesi
• Prostat hastalıkları
• Kabızlık
• Fazla kilo
• Bazı ilaçlar
• Nörolojik hastalıklar
• Mesane veya idrar yollarını etkileyen bazı problemler
• İleri yaşla birlikte ortaya çıkan mesane kontrol değişiklikleri

bulunabilir.

Bazı kişilerde birden fazla neden aynı anda etkili olabilir. Bu nedenle idrar kaçırmanın yalnızca tek bir sebebe bağlanması doğru olmayabilir.

İdrar Kaçırmak Normal midir?

İdrar kaçırma yaygın olarak görülse de günlük yaşamı etkileyen veya tekrarlayan idrar kaçırma normal kabul edilerek göz ardı edilmemelidir.

Özellikle öksürme, hapşırma, gülme veya egzersiz sırasında sürekli olarak idrar kaçırılması ya da aniden gelen güçlü idrar yapma isteği nedeniyle tuvalete yetişememe gibi durumlar değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte bir kez veya çok nadir meydana gelen küçük miktardaki kaçırmalar her zaman ciddi bir sağlık sorununu göstermez. Örneğin çok fazla sıvı tüketmek veya geçici bir idrar yolu enfeksiyonu sırasında idrar kontrolünde değişiklik yaşanabilir.

Şikâyetin tekrarlaması, giderek artması veya kişinin sosyal yaşamını ve günlük aktivitelerini kısıtlaması durumunda nedeninin araştırılması önemlidir.

İdrar Kaçırma ile Sık İdrara Çıkma Aynı Şey midir?

Hayır. Sık idrara çıkma ve idrar kaçırma birbirinden farklı durumlardır.

Sık idrara çıkmada kişi gün içerisinde normalden daha fazla tuvalete gitme ihtiyacı hisseder ancak her zaman idrar kaçırma söz konusu değildir.

İdrar kaçırmada ise kişi istemsiz olarak idrarını tutamaz ve idrar dışarı çıkar.

Bununla birlikte bu iki sorun aynı kişide birlikte görülebilir. Örneğin aşırı aktif mesanesi bulunan bir kişi hem gün içerisinde sık sık tuvalete gitmek zorunda kalabilir hem de ani idrar yapma isteği nedeniyle tuvalete yetişemeden idrar kaçırabilir.

Bu nedenle değerlendirme sırasında kişinin hem idrara çıkma sıklığı hem de kaçırmanın hangi koşullarda gerçekleştiği dikkate alınmalıdır.

Ani İdrar Sıkışması Sonrasında İdrar Kaçırmak Neden Olur?

Ani ve güçlü bir idrar yapma ihtiyacının ardından tuvalete yetişemeden idrar kaçırılması, sıkışma tipi idrar kaçırma olarak adlandırılabilir. Bu durum çoğunlukla aşırı aktif mesane ile ilişkilidir.

Aşırı aktif mesanede mesane, henüz tamamen dolmadan kasılabilir. Bu durum kişide aniden ortaya çıkan ve ertelenmesi zor bir idrar yapma isteğine yol açabilir.

Kişi tuvalete ulaşana kadar idrarını tutamayabilir. Bazı kişilerde bu durum özellikle dışarıdayken, kapıdan eve girerken, akan su sesi duyduğunda veya soğuk ortamda daha belirgin hale gelebilir.

Bu tür şikâyetler tekrarlıyorsa mesane fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve altta yatan diğer nedenlerin dışlanması gerekebilir.

Öksürürken veya Hapşırırken İdrar Kaçırmak Neden Olur?

Öksürme, hapşırma, gülme, ağır kaldırma veya egzersiz sırasında idrar kaçırılması stres tipi idrar kaçırma ile ilişkili olabilir.

Bu durumda karın içindeki basınç aniden artar. Pelvik taban kasları ve idrarı tutmaya yardımcı olan diğer yapılar bu basıncı yeterince karşılayamazsa idrar istemsiz olarak dışarı çıkabilir.

Kadınlarda gebelik ve doğum, pelvik taban kaslarının zayıflamasına katkıda bulunabilir. Yaşla birlikte dokularda meydana gelen değişiklikler de idrar kontrolünü etkileyebilir.

Erkeklerde ise prostatla ilgili bazı cerrahi işlemlerden sonra stres tipi idrar kaçırma görülebilir.

Kadınlarda İdrar Kaçırma Neden Olur?

Kadınlarda idrar kaçırmanın birçok farklı nedeni bulunabilir. Gebelik, doğum, menopoz ve pelvik taban kaslarının zayıflaması bu nedenler arasında önemli bir yer tutar.

Gebelik sırasında büyüyen rahim mesaneye baskı yapabilir. Ayrıca gebelik boyunca pelvik taban üzerinde artan yük, bazı kişilerde idrar kontrolünü etkileyebilir.

Doğum sonrasında ise pelvik taban kaslarında ve idrarı destekleyen yapılarda geçici veya kalıcı değişiklikler meydana gelebilir.

Menopoz döneminde östrojen düzeyindeki değişiklikler de idrar yolları ve çevre dokular üzerinde etkili olabilir.

Kadınlarda tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, aşırı aktif mesane ve pelvik taban problemleri de idrar kaçırmaya neden olabilir.

Erkeklerde İdrar Kaçırma Neden Olur?

Erkeklerde idrar kaçırmanın nedenleri arasında prostatla ilişkili problemler önemli bir yer tutar. İyi huylu prostat büyümesi, mesanenin tamamen boşaltılmasını zorlaştırabilir ve zaman içerisinde idrar kontrolünde değişikliklere katkıda bulunabilir.

Prostat büyümesine bağlı olarak:

• Sık idrara çıkma
• Gece tuvalete kalkma
• İdrar akışında zayıflama
• İdrara başlamada güçlük
• İdrar sonunda damlama
• Mesanenin tam boşalmadığı hissi
• Ani idrar yapma ihtiyacı

gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.

Bazı erkeklerde prostatla ilgili cerrahi tedaviler sonrasında da geçici veya kalıcı idrar kaçırma görülebilir.

Erkeklerde idrar kaçırmanın nedeni yalnızca prostat olmayabilir. Mesane problemleri, nörolojik hastalıklar, enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar da idrar kontrolünü etkileyebilir.

Gebelikte İdrar Tutamamak Normal midir?

Gebelik döneminde idrar kaçırma bazı kişilerde görülebilir. Rahmin büyümesiyle mesane üzerindeki baskının artması ve pelvik taban bölgesindeki değişiklikler idrar kontrolünü zorlaştırabilir.

Özellikle öksürme, hapşırma, gülme veya fiziksel aktivite sırasında birkaç damla idrar kaçırılması görülebilir.

Ancak gebelik sırasında idrar kaçırmanın her zaman normal kabul edilerek değerlendirme dışı bırakılması doğru değildir. Özellikle idrar yaparken yanma, ağrı, ateş veya kötü kokulu idrar gibi belirtiler bulunuyorsa idrar yolu enfeksiyonu araştırılmalıdır.

Doğum Sonrasında İdrar Kaçırma Neden Olur?

Doğum sırasında pelvik taban kasları ve çevre dokular üzerinde önemli bir yük oluşabilir. Bu durum bazı kadınlarda doğum sonrasında idrar kontrolünün geçici olarak zayıflamasına neden olabilir.

Özellikle vajinal doğum sonrası öksürme, hapşırma veya egzersiz sırasında idrar kaçırma görülebilir.

Bazı kişilerde şikâyet zaman içerisinde azalabilir. Ancak idrar kaçırma uzun süre devam ederse veya günlük yaşamı etkiliyorsa pelvik taban kaslarının değerlendirilmesi ve uygun tedavi seçeneklerinin ele alınması gerekir.

Menopoz İdrar Kaçırmaya Neden Olur mu?

Menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler, idrar yolları ve pelvik bölgedeki dokuları etkileyebilir. Bu dönemde bazı kadınlarda idrar kaçırma, sık idrara çıkma veya ani idrar yapma ihtiyacı gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.

Menopozla birlikte ortaya çıkan her idrar şikâyetinin yalnızca hormon değişikliklerine bağlanması doğru değildir. İdrar yolu enfeksiyonu, aşırı aktif mesane veya başka mesane problemleri de benzer belirtilere yol açabilir.

Bu nedenle yeni başlayan veya giderek artan şikâyetlerde doktor değerlendirmesi yapılmalıdır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu İdrar Kaçırmaya Neden Olur mu?

Evet. İdrar yolu enfeksiyonları bazı kişilerde geçici idrar kaçırmaya yol açabilir. Enfeksiyon nedeniyle mesane tahriş olduğunda ani ve güçlü idrar yapma ihtiyacı ortaya çıkabilir.

Kişi tuvalete ulaşmadan önce idrarını kaçırabilir. Bu durum özellikle sık idrara çıkma ve idrar yaparken yanma gibi belirtilerle birlikte görülebilir.

Enfeksiyon tedavi edildiğinde idrar kaçırma şikâyeti de düzelebilir. Ancak şikâyet devam ederse başka nedenlerin araştırılması gerekir.

Kabızlık İdrar Kaçırmaya Neden Olur mu?

Kabızlık, bağırsakların dolması nedeniyle mesane üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca pelvik bölgedeki basınç değişiklikleri mesanenin çalışma düzenini etkileyebilir.

Uzun süren kabızlık bazı kişilerde sık idrara çıkma veya idrar kaçırma şikâyetlerinin artmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle idrar kaçırma şikâyeti bulunan kişilerin bağırsak alışkanlıkları da değerlendirilmelidir.

Yeterli lif tüketimi, uygun miktarda sıvı alınması ve düzenli fiziksel aktivite kabızlığın önlenmesine yardımcı olabilir. Ancak özel bir sağlık sorunu bulunan kişilerin beslenme ve sıvı düzenini doktor önerisine göre planlaması gerekir.

Fazla Kilo İdrar Kaçırmayı Artırır mı?

Fazla kilo, karın bölgesindeki basıncın artmasına neden olabilir. Bu durum özellikle öksürme, hapşırma, gülme veya egzersiz sırasında mesane üzerindeki yükün artmasına katkıda bulunabilir.

Bazı kişilerde kilo kontrolünün sağlanması idrar kaçırma şikâyetlerinin azalmasına yardımcı olabilir.

Ancak idrar kaçırmanın tek nedeni fazla kilo değildir. Kilo normal olsa bile pelvik taban kaslarının zayıflığı, aşırı aktif mesane, enfeksiyon veya diğer sağlık sorunları nedeniyle idrar kaçırma görülebilir.

Nörolojik Hastalıklar İdrar Kaçırmaya Neden Olabilir mi?

Mesanenin çalışması beyin, omurilik ve çevresel sinirler arasındaki iletişimle kontrol edilir. Bu nedenle sinir sistemini etkileyen bazı hastalıklar mesane kontrolünü bozabilir.

Multipl skleroz, Parkinson hastalığı, omurilikle ilişkili bazı hastalıklar ve sinir hasarına neden olan bazı durumlarda idrar kaçırma veya idrar yapma güçlüğü ortaya çıkabilir.

İdrar kaçırmaya uyuşma, güç kaybı, hareketlerde değişiklik veya başka nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme önemlidir.

İdrar Kaçırmanın Türleri Nelerdir?

İdrar kaçırma farklı şekillerde ortaya çıkabilir. En sık karşılaşılan türler arasında stres tipi ve sıkışma tipi idrar kaçırma bulunur.

Stres tipi idrar kaçırma: Öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz veya ağır kaldırma gibi karın içi basıncını artıran durumlarda meydana gelir.

Sıkışma tipi idrar kaçırma: Ani ve güçlü idrar yapma isteğinin ardından kişinin tuvalete yetişemeden idrar kaçırmasıdır.

Taşma tipi idrar kaçırma: Mesanenin yeterince boşalamaması sonucunda mesanenin aşırı dolması ve idrarın istemsiz şekilde sızmasıyla ortaya çıkabilir.

Karma tip idrar kaçırma: Stres tipi ve sıkışma tipi idrar kaçırmanın aynı kişide birlikte görülmesidir.

İdrar kaçırmanın türünün belirlenmesi, uygulanacak tedavinin planlanmasında önem taşır.

İdrar Kaçırma Nasıl Teşhis Edilir?

İdrar kaçırmanın nedenini belirlemek için öncelikle kişinin şikâyetleri ayrıntılı şekilde değerlendirilir.

Doktor şu konularda bilgi isteyebilir:

• İdrar kaçırmanın ne zaman başladığı
• Ne sıklıkta gerçekleştiği
• Kaçırmanın hangi durumlarda ortaya çıktığı
• Kaçırmadan önce ani idrar hissi olup olmadığı
• Öksürme veya hapşırma sırasında kaçırma yaşanıp yaşanmadığı
• Gece idrara kalkma sıklığı
• Sık idrara çıkma olup olmadığı
• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Kullanılan ilaçlar
• Daha önce geçirilen idrar yolu enfeksiyonları
• Gebelik ve doğum öyküsü
• Erkeklerde prostatla ilgili şikâyetler
• Kabızlık veya bağırsak problemleri

Gerekli görülürse idrar tahlili, kan testleri, ultrason veya başka incelemeler yapılabilir.

Bazı kişilerden birkaç gün boyunca sıvı tüketimini, idrara çıkma zamanlarını ve kaçırma olaylarını kaydetmeleri istenebilir. Bu kayıtlar mesanenin çalışma düzeninin anlaşılmasına yardımcı olabilir.

İdrar Kaçırma Nasıl Tedavi Edilir?

İdrar kaçırmanın tedavisi, kaçırmanın türüne ve altta yatan nedene göre değişir.

İdrar yolu enfeksiyonu gibi geçici bir neden varsa öncelikle enfeksiyonun tedavisi planlanır.

Aşırı aktif mesaneye bağlı kaçırmalarda mesane eğitimi, sıvı ve kafein tüketiminin düzenlenmesi, pelvik taban kaslarının güçlendirilmesi ve uygun hastalarda ilaç tedavileri değerlendirilebilir.

Stres tipi idrar kaçırmada pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler bazı kişilerde yararlı olabilir. Şikâyetin durumuna göre farklı tıbbi veya cerrahi tedavi seçenekleri de doktor tarafından değerlendirilebilir.

Erkeklerde prostat kaynaklı idrar sorunlarında ise prostatın durumuna göre ilaç tedavisi veya başka tedavi yöntemleri gündeme gelebilir.

Tedavi yöntemi kişinin yaşına, genel sağlık durumuna, idrar kaçırmanın türüne ve nedenine göre belirlenmelidir.

İdrar Kaçırmayı Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?

Bazı günlük yaşam düzenlemeleri idrar kaçırma şikâyetlerinin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.

Bunlar arasında:

• Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler yapmak
• Kafein tüketimini azaltmak
• Alkol tüketimini sınırlamak
• Yeterli ancak aşırı olmayan miktarda sıvı tüketmek
• Kabızlığı önlemek
• Fazla kilo varsa sağlıklı yöntemlerle kilo kontrolü sağlamak
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak
• Mesane alışkanlıklarını düzenlemek
• Doktor önerisi olmadan ilaç kullanmamak

yer alabilir.

Bununla birlikte kişinin su tüketimini aşırı derecede azaltması önerilmez. Yeterli sıvı tüketimi genel sağlık açısından önemlidir.

İdrar Kaçırma Hangi Durumlarda Ciddiye Alınmalıdır?

İdrar kaçırmanın yeni başlaması, sıklaşması veya başka belirtilerle birlikte görülmesi durumunda sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Özellikle:

• İdrarda kan görülmesi
• İdrar yaparken belirgin yanma veya ağrı
• Ateş ve titreme
• Bel veya yan ağrısı
• Şiddetli alt karın ağrısı
• İdrar yapamama
• Yeni başlayan veya hızla artan idrar kaçırma
• Bacaklarda güç kaybı veya belirgin uyuşma
• Mesanenin boşalmadığı hissi
• İdrar kaçırmanın günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemesi

gibi belirtiler bulunduğunda tıbbi değerlendirme gerekir.

Özellikle ani gelişen idrar kontrol kaybına bacaklarda güçsüzlük, uyuşma veya başka ciddi nörolojik belirtilerin eşlik etmesi acil değerlendirme gerektirebilir.

Sonuç

İdrarını tutamamak, kişinin kontrolü dışında idrar kaçırması anlamına gelir ve birçok farklı nedenden kaynaklanabilir. Aşırı aktif mesane, pelvik taban kaslarının zayıflaması, idrar yolu enfeksiyonları, gebelik, doğum, menopoz, prostat problemleri, kabızlık, fazla kilo, bazı ilaçlar ve nörolojik hastalıklar idrar kaçırmaya yol açabilecek durumlar arasında yer alır.

İdrar kaçırmanın hangi koşullarda meydana geldiği nedenin anlaşılması açısından önemlidir. Öksürme, hapşırma veya egzersiz sırasında kaçırma ile ani idrar hissinin ardından tuvalete yetişemeden kaçırma aynı mekanizmayla ortaya çıkmayabilir.

Bu nedenle idrar kaçırmayı yalnızca “mesane zayıflığı” şeklinde değerlendirmek doğru değildir. Şikâyetin ne zaman başladığı, ne sıklıkta meydana geldiği, idrar kaçırmadan önce ani sıkışma olup olmadığı ve idrar yolu enfeksiyonu veya prostat problemleri gibi başka belirtilerin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

İdrar kaçırma tekrarlıyor, giderek artıyor veya kişinin sosyal yaşamını, çalışma hayatını ve günlük aktivitelerini etkiliyorsa sağlık profesyoneline başvurulması gerekir. Özellikle idrarda kan, ateş, şiddetli ağrı, idrar yapamama veya ani gelişen idrar kontrol kaybına eşlik eden nörolojik belirtiler varsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Uygun tedavi, idrar kaçırmanın türünün ve altında yatan nedenin belirlenmesine bağlıdır. Bu nedenle kişinin kendi kendine ilaç kullanması veya sıvı tüketimini aşırı şekilde kısıtlaması yerine, gerekli değerlendirmelerin yapılması ve uygun tedavi planının oluşturulması önem taşır.

İlgili Yazılar

Çocuklarda Üretra Darlığı Olur mu?Üretra darlığı, idrarın mesaneden vücut dışına taşınmasını sağlayan idrar kanalının belirli bir bölümünde daralma meydana gelmesiyle ortaya çıkan...Devamını oku →Doğuştan Üretra Darlığı Olur mu?Üretra darlığı, mesanede biriken idrarın vücut dışına atılmasını sağlayan idrar kanalının iç çapının daralması sonucunda ortaya çıkan ürolojik...Devamını oku →Üretra Darlığı Peniste Ağrı Yapar mı?Üretra darlığı, idrarın mesaneden vücut dışına taşınmasını sağlayan idrar kanalının daralması sonucunda ortaya çıkan ürolojik hastalıklardan biridir.Devamını oku →