Rektosel, kalın bağırsağın son bölümü olan rektumun, pelvik taban desteğinin zayıflaması sonucu vajina arka duvarına doğru bombeleşmesi (sarkması) durumudur. Bu durum, pelvik taban kasları ve bağ dokularının zayıflamasıyla ortaya çıkar.
Rektosel özellikle vajinal doğum yapmış kadınlarda, zor doğum öyküsü olanlarda ve menopoz sonrası dönemde daha sık görülür. Zamanla ilerleyebilen bir durumdur ve en önemli etkisi dışkılama fonksiyonunu bozmasıdır.
Nedenleri
Rektosel genellikle pelvik taban zayıflığına bağlı gelişir:
Doğum ile ilişkili faktörler
- Vajinal doğumlar
- Zor ve uzun süren doğumlar
- Çoklu doğum öyküsü
- Doğum sırasında pelvik taban hasarı
Yaşa bağlı değişiklikler
- Menopoz sonrası doku zayıflaması
- Kollajen kaybı
- Kas tonusunda azalma
Diğer risk faktörleri
- Kronik kabızlık ve sürekli ıkınma
- Ağır kaldırma
- Obezite
- Kronik öksürük
Belirtiler
Rektosel hastalarda en sık görülen şikayetler bağırsak boşaltımı ile ilgilidir:
Dışkılama problemleri
- Kabızlık
- Dışkılama sırasında zorlanma
- Tuvalette uzun süre kalma ihtiyacı
- Tam boşalamama hissi
Mekanik belirtiler
- Vajinada dolgunluk veya basınç hissi
- Dışkılamayı kolaylaştırmak için vajina içine parmakla destek verme ihtiyacı
- Pelvik bölgede rahatsızlık
İleri belirtiler
- Sosyal yaşamı etkileyen kabızlık
- Kronik pelvik baskı hissi
- Cinsel ilişkide rahatsızlık
Tanı Yöntemleri
Rektosel tanısı genellikle klinik değerlendirme ile konur:
Fizik muayene
- Jinekolojik muayene
- Pelvik taban değerlendirmesi
Görüntüleme
- Defekografi (dışkılama sırasında görüntüleme)
- MR pelvik değerlendirme
- Gerekirse rektal muayene ve endoskopik inceleme
Tedavi Yöntemleri
Tedavi hastalığın şiddetine ve hastanın yaşam kalitesine göre planlanır:
Konservatif tedavi
- Liften zengin beslenme
- Bol sıvı tüketimi
- Kabızlığın önlenmesi
- Pelvik taban egzersizleri (Kegel)
- Tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesi
Hafif ve orta vakalarda oldukça etkili olabilir.
Destekleyici yöntemler
- Bağırsak düzenleyici ilaçlar
- Pelvik taban fizyoterapisi
- Yaşam tarzı değişiklikleri
Cerrahi tedavi
- Rektovajinal septum onarımı
- Pelvik taban rekonstrüksiyonu
- Eşlik eden diğer pelvik organ sarkmalarının düzeltilmesi
İleri dereceli rektoselde cerrahi tedavi en etkili kalıcı çözümdür.
Rektoselin Önemi
Tedavi edilmeyen rektosel:
- Kronik kabızlığa
- Dışkılama bozukluklarına
- Yaşam kalitesinde ciddi düşüşe
- Pelvik organ sarkmalarının ilerlemesine
- Psikolojik rahatsızlığa
neden olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Rektosel tehlikeli midir?
Hayati bir risk oluşturmaz ancak ilerlediğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan bir durumdur.
Rektosel kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Genellikle ilerleyici bir durumdur ve zamanla şikayetler artabilir.
Ameliyat şart mı?
Hafif vakalarda diyet ve egzersiz yeterli olabilir. İleri vakalarda ise cerrahi tedavi gerekir.
Rektosel kabızlık yapar mı?
Evet. En sık görülen belirti dışkılama güçlüğü ve kabızlıktır.
Cerrahi sonrası tekrar eder mi?
Uygun teknik ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile risk düşüktür, ancak tamamen sıfır değildir.
Pelvik egzersizler işe yarar mı?
Evet. Özellikle erken evre rektoselde semptomları azaltabilir.
Rektosel cinsel hayatı etkiler mi?
Evet. Pelvik dolgunluk ve rahatsızlık nedeniyle etkileyebilir.
Doğum sonrası oluşur mu?
Evet. Özellikle vajinal doğum sonrası pelvik taban zayıflamasıyla gelişebilir.
Rektosel ilerler mi?
Evet. Tedavi edilmezse zamanla derecesi artabilir.
Yaşam tarzı değişikliği yeterli olur mu?
Hafif vakalarda evet, ancak ileri vakalarda cerrahi gerekebilir.
Klinik Özet
Rektosel, pelvik taban zayıflığına bağlı olarak rektumun vajina arka duvarına doğru sarkmasıdır. En önemli etkisi dışkılama fonksiyonunu bozmasıdır. Erken dönemde konservatif yöntemlerle kontrol altına alınabilir, ileri vakalarda ise cerrahi tedavi ile başarılı sonuçlar elde edilir.
